Cô gái khiến hàng triệu dân Mỹ đi xét nghiệm ADN từ nước bọt
Anne Wojcicki biến xét nghiệm ADN thành mặt hàng bán trong siêu thị giá 99 USD, không cần bác sĩ hay bệnh viện, và thu về một 'kho báu' gen.
Kể từ khi startup 23andMe ra đời 12 năm trước, 10 triệu người đã nhổ nước bọt (mỗi người nửa thìa cà phê) vào các ống xét nghiệm nhỏ công ty này bán và gửi lại qua đường bưu điện. Họ sau đó được trả về thông tin phả hệ hoặc nguy cơ mắc các bệnh di truyền - xét nghiệm ADN. Riêng năm ngoái, 5 triệu người làm việc này, đem về cho startup nói trên 475 triệu USD doanh thu.
Dù chưa có lãi, 23andMe là công ty duy nhất được FDA Mỹ (Cục Quản lý Lương thực và Thực Phẩm) cấp phép bán bài xét nghiệm ADN trực tiếp tới cá nhân và cho kết quả sức khỏe, không qua bệnh viện hay bác sĩ. Sở hữu "thư viện" gen khổng lồ, nó được giới đầu tư Mỹ định giá 2,5 tỷ USD; còn nhà sáng lập 45 tuổi, Anne Wojcicki, trở thành phụ nữ giàu tự thân thứ 33 Mỹ.
Chồng cũ của Anne là đồng sáng lập Google - xét nghiệm ADN huyết thống, Sergey Brin, và có với cô hai con. Nhưng hiện tại, Anne là mẹ đơn thân đang mang thai con thứ ba. Từng có lúc startup của bà mẹ này bị nhìn chỉ giống như sở thích của một cô vợ tỷ phú.
Bà trùm xét nghiệm ADN Mỹ Anne Wojcicki. Ảnh: Forbes.
Anne Wojcicki là em út của bộ ba Wojcicki nổi tiếng. Chị cả Susan làm CEO YouTube từ năm 2014, chị hai Janet là nhà dịch tễ học lừng danh và giáo sư bác sĩ đại học, Anne là sáng lập kiêm CEO hãng xét nghiệm ADN tỷ USD ở Thung lũng Silicon. Mẹ của bộ ba đã lên bìa nhiều tạp chí lớn toàn cầu nhờ tài nuôi dạy ba phụ nữ vô cùng thành đạt.
Trong khi hai cô chị có thiên hướng nghệ thuật và toán học, Anne được mô tả là mọt sách nhưng giao tiếp xã hội tốt. Bà Esther nói về con gái: "Nó có thể cuốn hút mạnh bất cứ ai".
Một trong những "nạn nhân" là Sergey Brin. Anh là trong số hai nghiên cứu sinh tiến sĩ đã thuê gara của Susan Wojcicki để mở hãng công cụ tìm kiếm năm 1998. Cuối cùng, chị cả Wojcicki trở thành nhân viên thứ 16 của Google, còn em gái cô, Anne Wojcicki, thành vợ nhà sáng lập.
Sau khi tốt nghiệp đại học, Anne khởi đầu sự nghiệp là nhà phân tích phố Wall. Nhưng nhiều ngày tham gia các hội nghị thanh toán bảo hiểm và đêm tình nguyện trong bệnh viện ở Manhattan (New York) sau đó đã khiến cô không yên với thực tế rút ra: ngành y đang quá chú tâm vào lợi nhuận, hơn là phòng ngừa bệnh tật.
Năm 2003, bộ gen người lần đầu được giải mã hoàn chỉnh, bật tung cánh cửa cho các nhà khoa học. Anne tiếp cận những cái tên đứng sau các chương trình nghiên cứu gen ở California bấy giờ, Linda Avey và Paul Cusenza, để thảo luận mô hình xét nghiệm ADN ở thị trường ngoài bệnh viện. Sau cùng, họ đồng sáng lập 23andMe năm 2006. Avey kể: "Tôi kinh ngạc thấy ngay trước mắt ứng dụng của nó". Avey và Cusenza hiện theo đuổi sự nghiệp riêng.
Với 9 triệu USD vốn góp từ chồng của Anne, Google và vài đơn vị đầu tư khác, 23andMe ra mắt sản phẩm tháng 11/2007. Xét nghiệm ADN từ nước bọt có giá khởi đầu 999 USD. Số tiền này đổi lại hiểu biết về dòng giống, tiềm năng chẳng hạn bị hói hay nguy cơ mắc một số bệnh phổ biến như tim. 23andMe quảng cáo xét nghiệm ADN như một cách thú vị hiểu hơn về bản thân mình, hướng để qua mặt FDA.
Bấy giờ, để giải trình toàn bộ một bộ gen người, tốn kém 300.000 USD, mức này là đã giảm từ 50 triệu USD năm 2003. Bài test của 23andMe có giá dưới 1.000 USD nhờ sử dụng công nghệ thay thế có tên "giải mã kiểu gen" – genotyping, có nghĩa kiểm tra ngẫu nhiên vài phần bộ gen để tìm đột biến liên hệ tới một số bệnh nhất định, thay cho giải toàn bộ.
Tuy nhiên, 999 USD vẫn là giá trên trời để nhiều người nghĩ đến chuyện bỗng dưng xét nghiệm di truyền. Giải pháp 23andMe đưa ra là tổ chức các "tiệc nhổ nước bọt" tại sự kiện lớn như Tuần lễ Thời trang New York, nơi mời người nổi tiếng cho mẫu ADN vào ống, nhằm tiếp thị. Trong khi Anne Wojcicki tận hưởng vai trò mới là nhà hoạch định tiệc tùng, các đối thủ ngoài thị trường chết yểu, toàn ngành nhận ít sự hưởng ứng. Năm 2011, 4 năm từ lúc ra đời, 23andMe có vỏn vẹn 100.000 khách hàng. Anne vẫn được biết đến là vợ tỷ phú Google hơn.
Kể từ khi startup 23andMe ra đời 12 năm trước, 10 triệu người đã nhổ nước bọt (mỗi người nửa thìa cà phê) vào các ống xét nghiệm nhỏ công ty này bán và gửi lại qua đường bưu điện. Họ sau đó được trả về thông tin phả hệ hoặc nguy cơ mắc các bệnh di truyền - xét nghiệm ADN. Riêng năm ngoái, 5 triệu người làm việc này, đem về cho startup nói trên 475 triệu USD doanh thu.
Dù chưa có lãi, 23andMe là công ty duy nhất được FDA Mỹ (Cục Quản lý Lương thực và Thực Phẩm) cấp phép bán bài xét nghiệm ADN trực tiếp tới cá nhân và cho kết quả sức khỏe, không qua bệnh viện hay bác sĩ. Sở hữu "thư viện" gen khổng lồ, nó được giới đầu tư Mỹ định giá 2,5 tỷ USD; còn nhà sáng lập 45 tuổi, Anne Wojcicki, trở thành phụ nữ giàu tự thân thứ 33 Mỹ.
Chồng cũ của Anne là đồng sáng lập Google - xét nghiệm ADN huyết thống, Sergey Brin, và có với cô hai con. Nhưng hiện tại, Anne là mẹ đơn thân đang mang thai con thứ ba. Từng có lúc startup của bà mẹ này bị nhìn chỉ giống như sở thích của một cô vợ tỷ phú.
Bà trùm xét nghiệm ADN Mỹ Anne Wojcicki. Ảnh: Forbes.
Anne Wojcicki là em út của bộ ba Wojcicki nổi tiếng. Chị cả Susan làm CEO YouTube từ năm 2014, chị hai Janet là nhà dịch tễ học lừng danh và giáo sư bác sĩ đại học, Anne là sáng lập kiêm CEO hãng xét nghiệm ADN tỷ USD ở Thung lũng Silicon. Mẹ của bộ ba đã lên bìa nhiều tạp chí lớn toàn cầu nhờ tài nuôi dạy ba phụ nữ vô cùng thành đạt.
Trong khi hai cô chị có thiên hướng nghệ thuật và toán học, Anne được mô tả là mọt sách nhưng giao tiếp xã hội tốt. Bà Esther nói về con gái: "Nó có thể cuốn hút mạnh bất cứ ai".
Một trong những "nạn nhân" là Sergey Brin. Anh là trong số hai nghiên cứu sinh tiến sĩ đã thuê gara của Susan Wojcicki để mở hãng công cụ tìm kiếm năm 1998. Cuối cùng, chị cả Wojcicki trở thành nhân viên thứ 16 của Google, còn em gái cô, Anne Wojcicki, thành vợ nhà sáng lập.
Sau khi tốt nghiệp đại học, Anne khởi đầu sự nghiệp là nhà phân tích phố Wall. Nhưng nhiều ngày tham gia các hội nghị thanh toán bảo hiểm và đêm tình nguyện trong bệnh viện ở Manhattan (New York) sau đó đã khiến cô không yên với thực tế rút ra: ngành y đang quá chú tâm vào lợi nhuận, hơn là phòng ngừa bệnh tật.
Năm 2003, bộ gen người lần đầu được giải mã hoàn chỉnh, bật tung cánh cửa cho các nhà khoa học. Anne tiếp cận những cái tên đứng sau các chương trình nghiên cứu gen ở California bấy giờ, Linda Avey và Paul Cusenza, để thảo luận mô hình xét nghiệm ADN ở thị trường ngoài bệnh viện. Sau cùng, họ đồng sáng lập 23andMe năm 2006. Avey kể: "Tôi kinh ngạc thấy ngay trước mắt ứng dụng của nó". Avey và Cusenza hiện theo đuổi sự nghiệp riêng.
Với 9 triệu USD vốn góp từ chồng của Anne, Google và vài đơn vị đầu tư khác, 23andMe ra mắt sản phẩm tháng 11/2007. Xét nghiệm ADN từ nước bọt có giá khởi đầu 999 USD. Số tiền này đổi lại hiểu biết về dòng giống, tiềm năng chẳng hạn bị hói hay nguy cơ mắc một số bệnh phổ biến như tim. 23andMe quảng cáo xét nghiệm ADN như một cách thú vị hiểu hơn về bản thân mình, hướng để qua mặt FDA.
Bấy giờ, để giải trình toàn bộ một bộ gen người, tốn kém 300.000 USD, mức này là đã giảm từ 50 triệu USD năm 2003. Bài test của 23andMe có giá dưới 1.000 USD nhờ sử dụng công nghệ thay thế có tên "giải mã kiểu gen" – genotyping, có nghĩa kiểm tra ngẫu nhiên vài phần bộ gen để tìm đột biến liên hệ tới một số bệnh nhất định, thay cho giải toàn bộ.
Tuy nhiên, 999 USD vẫn là giá trên trời để nhiều người nghĩ đến chuyện bỗng dưng xét nghiệm di truyền. Giải pháp 23andMe đưa ra là tổ chức các "tiệc nhổ nước bọt" tại sự kiện lớn như Tuần lễ Thời trang New York, nơi mời người nổi tiếng cho mẫu ADN vào ống, nhằm tiếp thị. Trong khi Anne Wojcicki tận hưởng vai trò mới là nhà hoạch định tiệc tùng, các đối thủ ngoài thị trường chết yểu, toàn ngành nhận ít sự hưởng ứng. Năm 2011, 4 năm từ lúc ra đời, 23andMe có vỏn vẹn 100.000 khách hàng. Anne vẫn được biết đến là vợ tỷ phú Google hơn.
Nhận xét
Đăng nhận xét